Чалавек бавіць у сне амаль траціну свайго жыцця і кожную ноч бачыць сны, нават калі не памятае іх пасля абуджэння. У дадатак сном лічыцца ўспрыманне не толькі візуальным, але і гукавых, тактыльных і нават смакавых вобразаў. The Village Беларусь даведаўся ў эксперта і невідушчых людзей, якія сны сняцца сляпым.


Сяргей Флейцін

цалкам аслеп у 10 гадоў

Я не надаю снам занадта ўжо вялікага значэння і не заўсёды звяртаю на іх увагу. Акрамя таго, трэба, напэўна, удакладніць, што ў мяне ёсць візуальны досвед. Я канчаткова аслеп у 10 гадоў, так што адэкватнае ўяўленне пра навакольны свет маю, хоць канкрэтныя вобразы за столькі гадоў ужо пабляклі. Гэта значыць да 10 гадоў я бачыў, але дрэнна. Чытаў, напрыклад, водзячы носам па кніжцы: у мяне была вельмі цяжкая блізарукасць. Калі я яшчэ не канчаткова страціў зрок, сны мне сніліся каляровыя, у фарбах рэальнага жыцця. І ў інтэрнаце, дзе я вучыўся, сёй-той нават лічыў гэта прыкметай ненармальнасці. Ну а мне, наадварот, здавалася ненармальным тое, што людзі бачаць чорна-белыя сны.

Паколькі я ўжо больш за трыццаць гадоў нічога не бачу, сны сталі змяшаныя. У іх прысутнічае і мой цяперашні досведневідушчага жыцця, і досвед мінулага — могуць прарвацца і нейкія візуальныя выявы, успаміны. Па-сапраўднаму яскравыя сны мне сняцца вельмі рэдка. Збольшага гэта чыстай вады біяхімія, змест якой вызначаецца стомай, перажываннямі мінулага дня або тым, што было з'едзена і выпіта за вячэрай. Часам можа прысніцца нешта пацешнае, і тады, калі сон застанецца ў памяці, я нават магу распавесці пра гэта блізкім. Але я ніколі не займаўся пошукамі сакральных сэнсаў ці схаваных пасланняў у снах.


Галіна Карнавухава

невідушчая ад нараджэння (рэшткавы зрок — адчуванне колераў — страціла ў 18 гадоў)

Цяпер мне 50. Да 18 гадоў у мяне захаваўся нейкі рэшткавае зрок у выглядзе адчування колераў, але ў сне я ніколі не бачыла так званых візуальных вобразаў. Наогул, сны мне сняцца вельмі рэдка. Але калі сняцца, гэта адчуванні: я нібыта знаходжуся ў працэсе фізічнай актыўнасці і прымаю тое, што адбываецца не з боку, а праз уласны ўдзел. Часцей за ўсё мне сніцца нейкая сітуацыя або акалічнасць з мінулага дня або проста нешта адцягненае. Напрыклад, надоечы мне прысніўся сон пра майго дзядулю, якога мы з сястрой ніколі не ведалі: ён памёр яшчэ ў нашым маленстве. А тут ён раптам прысніўся, і гэта зрабіла на мяне вельмі моцнае ўражанне. Памятаю гэты сон да гэтага часу, хоць бачыла яго яшчэ ўлетку. Гэта было нібыта ў жыцці: мы з дзядулем размаўлялі, я прывяла яго да нас дадому, дзе дзед пазнаёміўся і паразмаўляў з мужам.

У асноўным падобныя сны, якія складаюцца з галасоў і зносін з людзьмі, я і бачу. Дапусцім, у сне магу кудысьці ісці з сябрамі ці нешта рабіць рукамі, чымсьці займацца. Прывяду прыклад: мы з мужам захапляемся кулінарыяй, пячэм, робім ўсякія торцікі і цестачкі. Аднойчы мы ў «Жан-Жаку» зрабілі свой дэсерт, тырамісу, для аднаго дакументальнага праекта. І мне потым не адну ноч снілася, як мы робім крэм і насычэнне, упрыгожваем страву. Але вось пахі ежы не сніліся.

Часцей за ўсё ў снах я атрымліваю, хутчэй, уражанні ад дзеянняў або зносін. Значэння снам я асаблівага не надаю, але былі і цікавыя выпадкі. Напрыклад, мая даўно памерлая мама ў адным з такіх сноў мне, можна сказаць, на словах прадракла вельмі доўгае блуканне па канторах, калі мы спрабавалі вырашыць праблемы з нерухомасцю. Памятаю, яна звярнулася да мяне з сястрой і сказала: «Дзяўчынкі, што вы ўсё так доўга — бегаеце і бегаеце?»


Сафія Кочнева

тэрапеўт-самнолаг

Калі людзі пазбаўленыя зроку з нараджэння і, адпаведна, ніколі не атрымлівалі ніякай візуальнай інфармацыі, то яны не «бачаць» сны, яны іх, хутчэй, адчуваюць. Сны ў такіх людзей яскравей выяўляюцца праз пахі, смак, тактыльныя эмоцыі і перажыванні, што кампенсуе адсутнасць візуальнага ўражання ад свету. То бок, гэта наўпроставае адлюстраванне таго, як невідушчыя ўспрымаюць навакольны свет падчас няспання, — праз вушы, рукі і нюхальныя рэцэптары.

Відушчаму чалавеку цяжка ўявіць сабе, як гэта адбываецца. Можна паспрабаваць інтэрпрэтаваць, заплюшчыўшы вочы і засяродзіўшыся на ўнутраных адчуваннях таго, што адбываецца навокал.

Усе людзі, як вядома, бачаць сны падчас хуткай фазы сну, калі вочныя яблыкі знаходзяцца ў стадыі пастаяннага хуткага руху. Гэтая фаза займае крыху часу і мае ў відушчых і невідушчых аднолькавую працягласць. Гэта значыць,невідушчыя бачаць абсалютна паўнавартасныя сны, іх вочы сапраўды гэтак жа рухаюцца, калі яны праходзяць стадыю хуткага сну. Гэта абсалютна здаровыя і паўнавартасныя сны з папраўкай на зрок.

Што да людзей, якія аслеплі на працягу жыцця, то ў першыя месяцы ім сняцца твары людзей і абстаноўка, якая іх атачала раней. Але сон — гэта ўсяго толькі інфармацыя, якую мы атрымліваем на працягу дня, проста ў сне мозг выдае яе ў перапрацаваным, часта перакручаным выглядзе. Таму, калі чалавек аслеп 10–20 гадоў таму, ён бачыць такія ж сны, якія сняцца сляпому ад нараджэння чалавеку.

Ёсць такі тэрмін — прапрыёцэптыўная адчувальнасць. Ён азначае, што чалавек адчувае змену становішча сваіх канцавінаў у стане спакою і ў стане руху. Фактычна ў невідушчых гэта пачуццё развітае лепш, таму ў сне яны могуць знаходзіцца ў стане пастаяннага здзяйснення дзеяння.


Ілюстрацыі: Насця Грыгор'ева