Руслан Кірнічанскі

Архітэктар, мае прыватную практыку, займаецца дызайнам і архітэктурай кватэр і дамоў 

На адной маёй будоўлі завёўся "прараб". Лётае па памяшканні, перашкаджае будаўнікам і мне. "Прараб" — гэта той, якое спрабуе кантраляваць грошы будаўнікоў (сабе — 70%, ім — 30%) і прыдумляе «дадатковыя працы», каб павялічыць суму, пакладзеную на рамонт. Увогуле кажучы вытворца работ — карысны работнік, але ён павінны быць прынамсі сумленны. Мой жа апынуўся звычайным, рудым, балазе гэтым разам я ведаў, як з ім змагацца.

Той, хто калі-небудзь рабіў рамонт і шукаў падрадчыкаў, ведае, што сустрэць іх складаней, чым каханне ў часопісе «Флирт». Да галавы ідзе няўдалы выпадак, які здарыўся ў мяне года паўтара таму, калі я заняўся рамонтам у кватэры аднаго вельмі прыемнага кліента ў Паўлаве. Я шмат чуў пра махлярскія схемы, ведаў, як яны выводзяць грошы і знікаюць, але ўсё парады калег былі занадта абстрактныя накшталт «трэба абачліва сябе паводзіць», а я быў надта самаўпэўнены.

Пасля зацвярджэння праекта мы вызначылі бюджет і пачалі шукаць будаўнікоў. Сышло на гэта два тыдні, і ў рэшце рэшт брыгада прыступілася да працы. Тут жа была зроблена першая памылка: мы перадалі прарабу некалькі тысяч рублёў на закупку матэрыялаў — на гэтым настояў кліент: маўляў, сума не такая ўжо вялікая, а рамонт трэба пачаць як мага хутчэй.


ПАРАДА № 1:

Рупліва выбірайце падрадчыка


ПАРАДА № 2:

Ніколі не давярайце будаўнікам закупка матэрыялаў


Будаўнікі пачалі працу. Прыехаўшы на аб'ект, яны толькі перамаўляліся міжсобку, абмяркоўваючы, што гэта зусім не негрыцянскі квартал. Што мелася на ўвазе, я даведаўся, толькі калі пагугліў: яны думалі, што будоўля будзе ў раёне прасцей, а зразумеўшы, што месца бізнес-класа, вырашылі вытрэсці пабольш грошай. Вялікіх нараканняў да якасці ў мяне не было, адзінае, што трывожыла, — адсутнасць чэкаў на куплю матэрыялаў. Прараб адцягваў момант прад'яўлення як мог, але калі пасля доўгіх перамоваў ён іх усё ж такі прывёз, высветлілася, што кошты завышаныя, а самі чэкі былі больш падобныя на раздрукоўкі з пераходу.


ПАРАДА № 3:

Настойліва патрабуйце чэкі, калі ўжо праігнаравалі ПАРАДУ №2


Акрамя таго, грошай на ўсе матэрыялы прарабу «не хапіла». Дамову мы заключалі афіцыйна, таму я адразу зразумеў, што да чаго, папярэдзіў юрыста і пачаў рыхтавацца да суда. Гаспадар кватэры да апошняга сумняваўся: вельмі выхаваны і сумленны чалавек, ён проста не верыў, што вытворца работ можа так паступіць, але калі будаўнікі зніклі ў невядомым кірунку, паверыць прыйшлося. Нам засталіся матэрыялы, будаўнікі зрабілі чарнавую сцяжку, разводку вады і электрыку, паставілі сцены і... ўсё. Потым, праўда, юрыст дамогся, каб вытворца работ давёз яшчэ матэрыялы, таму што суда відавочна не хацелася.


ПАРАДА № 4:

Дамова заключаецца з падрадчыкам, гэта дапаможа ў развязанні спрэчных пытанняў


Увогуле ад зацверджанага бюджэту засталося ўжо меньш. Павялічваць выдаткі не хацелася, і праз нейкі час на будоўлі ўжо працавалі новыя будаўнікі, запрошаныя па рэкамендацыі: яны якасна выканалі рамонт у знаёмай сям'і, і іх расцэнкі як раз ўпісваліся ў рэшту бюджэту.

Быццам бы мы выйшлі з сітуацыі з першай брыгадай: у нас не атрымалася залішніх выдаткаў, і працы працягнуліся. Як там той казаў, дзве бомбы ў адно месца не валяцца? Дык вось — валяцца.

З новым прарабам кліент вырашыў размаўлць асабіста, хоць я быў супраць. Я ў гэты ж час узяўся за яшчэ адзін праект за мяжой, таму з'язджаць даводзілася часта. Нашай будоўлі гэта не перашкаджала, але аднойчы ад'езд зацягнуўся на дзесяць дзён, і кантроль над брыгадай узяў на сябе гаспадар кватэры. Будаўнікі ўжо былі выхаваныя мной: працы аплачваліся па факце, а то і нашмат пазней, а іх вечнае нараканне пра тое, што ў іх няма грошай, мяне не хвалявала: у будаўніка няма грошай? Смешна ў роце.

І вось я з’ехаў, наказаўшы гаспадару не выплачваць будаўнікам рэшту, пакуль яны не здадуць аб'екту, а вытворца работ пачынае тэлефанаваць гаспадару і скардзіцца, якой я злыдня і што яму няма чаго есці. Гаспадар верыць, тэлефануе мне, просіць без пярэчанняў перавесці брыгадзе грошы. Я перавёў, гаспадар прыехаў на будоўлю, а будаўнікоў, як я і папярэджваў, няма, абаненты недаступныя.


ПАРАДА № 5:

Усе перамовы з будаўнікамі весці толькі праз архітэктараў або праз кіраўніка будоўлі

У адваротным выпадку давядзецца даведацца склад сям'і кожнага будаўніка і дапамагаць грашыма на лекаванне мамы, сына, дачкі і сабакі


ПАРАДА № 6:

Калі архітэктараў раяць не аплачваць, то аплачваць сапраўды не варта


І быццам сітуацыя зразумелая, але кліент вырашыў, што я проста забраў грошы сабе, таму будаўнікі пакрыўдзіліся і, засмучаныя, адключылі тэлефоны ды з'ехалі, прыхапіўшы каштоўныя будаўнічыя матэрыялы. Вярнуўшыся ў горад, я прад'явіў усе распіскі, але адносіны, на жаль, ужо былі сапсаваныя.

Гэтай вясной я ўзяўся за новы праект. Сітуацыя наступная: падрадчык, наняты гаспадаром нашмат раней за наша знаёмства, марудна і абы-як выконваў працы, хоць толькі за адну працу яму ўжо была перададзена сума, роўная палову кошту кватэры . Навучаны горкім вопытам, я пачаў разбірацца, у чым цымус.


ПАРАДА № 7:

Пацікавіцца коштам прац у розных майстроў


Трохі аб праекце: на ролю падрадчыка да кліента ўбілася добрая знаёмая, з якой ён сябраваў шмат гадоў. Яна пераканала аплаціць усё загадзя, і цяжка было не пагадзіцца, асабліва калі ты не маеш вопыту ў будаўніцтве і абмежаваны ў тэрмінах. Вытворцы работ не раўнуючы варажбіткі на вуліцы: завалодаюць тваёй увагай і будзеш гол як кол.


ПАРАДА № 8:

Не пачынаць будоўлі, калі ў вас няма архітэктараў або дызайнера.

Заказчык без архітэктара для будаўнікоў не раўнуючы заблукалае дзіця з чамаданам грошай.


Я пазнаёміўся з удзельнікамі новай будоўлі і пачаў разбіраць дакументацыю. Адразу выявіў памылкі, напрыклад у каналізацыі не было самазліва – вельмі сур’ёзнае парушэнне, яшчэ не зрабілі электрыку, затое ўжо шпаклявалі сценкі і гэтак далей. Дасведчаны вытворцам работ, то бок дасведчаны махляр, зразумеўшы, куды дзьме вецер, палічыў за лепшае схавацца, кінуўшы аб'ект.


ПАРАДА № 9:

Калі ў нечым ёсць сумненні, запрасіце асобнага адмыслоўца для кансультацыі.

Сантэхнік ці электрык ЖЭСа за сімвалічную суму заўсёды дасць карысныя парады


ПАРАДА № 10:

Падрабязна пішам каштарыс і суму аплаты

Гэта дапаможа пазбегнуць дарагіх дададтковых прац.


Я дапрацаваў праект і правёў некалькі гутарак з рознымі будаўнічымі брыгадамі. Яны падрыхтавалі некалькі каштарысаў, сумы адрозніваліся нязначна. У выніку я выбраў аднаго вытворцы работ, які пераконваў, што ён будаўнік і сам асабіста будзе займацца рамонтам гэтай кватэры з двума памагатымі.

Што ўваходзіла ў каштарыс: дэмантаж дрэнна выкананай сцяжкі, новая сцяжка і выраўноўванне наліўной падлогай, выпраўленне сантэхнічных падводак, электрыка і ўсе аздабленчыя працы. Гаспадар кватэры — вядомая медыйная асоба, таму пасля гісторыі з негрыцянскіх кварталамі я прапанаваў яму не свяціцца перад будаўнікамі, бо за такія грошы на чалавека з тэлевізара ніхто працаваць не стане.


ПАРАДА № 11:

Аплата толькі толькі пасля выкання

(А лепш праз каторы час пасля)


Але ў выніку яны даведаліся, на каго працуюць, і пачалі свае гульні. Спачатку прасілі даць хаця б аванс — я адмовіў. Аплаты толькі па факце выканання работ. Папрасілі перадаць ім грошы на куплю матэрыялаў — я адмовіў і адправіў іх у будаўнічы гіпермаркет, сказаўшы, што аплачу ўсё на касе сам. Тры такія паездкі не далі плёну: то яны пераконвалі мяне, што ў двух няма сумесі і тынкоўкі, то яшчэ чагосьці-нейкага. У выніку я ўзяў іх спіс, паехаў сам і нават не здзівіўся, даведаўшыся, што цэны, якія яны паказалі, казачныя.


ПАРАДА № 12:

Усе матэрыялы купляюць у будаўнічым гіпермаркеце

Там менш шанцаў купіць кантрафактнай прадукцыі, цэны не завышаныя, акрамя таго, чэкі цяжэй падрабіць


Калі гэтыя спробы не прайшлі, вытворца работ пачаў адпраўляць мне спісы з дадатковымі працамі. Гэта своеасаблівы кантрольны стрэл, бо не пагадзіцца з ім цяжка. Але асабіста я стаўлюся да спісу дапрацовак як да сачынення траячніка, хоць у гэтым сачыненні будаўнікі дэманструюць навыкі валодання стылем, праменяцца эрудыцыяй і кемлівасцю. Напрыклад, першы спіс  быў разбіты аб мур вычарпальнага каштарысу (вытворца работ проста прадубляваў некалькі прац з каштарысу, выкарыстоўваючы ў апісанні прыём іншасказання: чыстка старых цагляных сцен была апісана як «мастацкія працы», зварка называлася «механічным працэсам, якія патрабуюць аплаты інструмента” ды гэтак далей). Адпаведна, у аплаце літаратурнай працы было адмоўлена. Мабыць, варта было пісаць у вершах.


ПАРАДА № 13:

Захоўваць Усе спісы дададтковых прац і каштарысаў


Прайшло два тыдні, і прараб адправіў яшчэ адно сачыненне ў прозе: тут з'явіліся такія аперацыі, як «выдаленне клею з падлогі» і «афарбоўка металічных бэлек столі». Менавіта на бэльках ён і прагарэў: па першай каштарысе кожны метр працы на столі каштаваў суму, якая уключала афарбоўку бэлек. Прыйшлося яму з усім пагадзіцца.


Ілюстрацыі: Саша Пахвалін